ภาษา คำศัพท์ ที่มักใช้สับสน (กลุ่มการ์ดงานพิธี)

พัทธสีมา ไม่ใช่ พันธสีมา

พัทธสีมา หมายถึง บริเวณที่กำหนดเอาไว้เพื่อใช้ในการประกอบพิธีทางพุทธศาสนา ถ้ายึดเอาตามหลักการดั้งเดิม บริเวณดังกล่าวถูกกำหนดเขตโดยการวางใบสีมา

ใบสีมานั้น นิยมทำด้วยแผ่นหินสกัดเป็นแผ่นหนาประมาณ 5-7.5 เซนติเมตร มีรูปทรงเฉพาะ บางแห่งสกัดเป็นลายเส้นรูปธรรมจักรเพิ่มความสวยงาม

ลักษณะซุ้มที่ตั้งใบสีมา

โบสถ์ อุโบสถ และ พระอุโบสถ

พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ.๙ ราชบัณฑิต) เจ้าอาวาสวัดราชโอสาราม ได้อธิบายความหมายคำว่า “โบสถ์” ไว้ว่า  เป็นคำเรียกสถานที่สำหรับพระสงฆ์ใช้ประชุมกันทำสังฆกรรมตามพระวินัย เช่นสวดพระปาติโมกข์ ให้อุปสมบท มีสีมาเป็นเครื่องบอกเขต คำว่า โบสถ์ เป็นคำที่ใช้เฉพาะในพระพุทธศาสนา

โบสถ์ เรียกเต็มคำว่า อุโบสถ หรือโรงอุโบสถ

ถ้าเป็นของพระอารามหลวงเรียกว่า พระอุโบสถ

มหากฐิน – จุลกฐิน

  • มหากฐิน หรือ กฐินสามัคคี นิยมจัดกันที่ศาลาการเปรียญหรือวิหารสำหรับทำบุญ ผู้เป็นประธานหรือเจ้าภาพได้เตรียมการในการทอดกฐิน โดยรวบรวมปัจจัยไทยทาน ไม่ว่าจะเป็นเงิน(เพื่อใช้เป็นทุนในการซ่อมแซมบูรณวัด) และสิ่งของมาประกอบเป็นบริวาณกฐิน
  • จุลกฐิน หรือ กฐินแล่น หมายถึง กฐินที่เร่งทอดถวาย ทุกฝ่ายต้องช่วยกันทำให้เสร็จภายในกำหนดหนึ่งวัน ทำฝ้าย ปั่น กรอ ตัด เย็บ ย้อม ทำให้เป็นขันธ์ได้ขนาดตามพระวินัย แล้วทอดถวายให้เสร็จในวันนั้น
  • กฐินตกค้าง หมายถึง กฐินจร ซึ่งคนสมัยก่อนจะนิยมการใช้สำนวนเรียกว่า กฐินโจร คือ การทอดกฐินที่ไม่มีการจองวัดไว้ก่อนล่วงหน้าตามธรรมเนียมกฐินปกติ ทอดให้วัดใดวัดหนึ่งแบบจู่โจม (ปัจจุบันไม่มีแล้ว)

ทอดกฐิน กับทอดผ้าป่า

  • การทอดผ้าป่า ไม่มีกำหนดระยะเวลาในการทอด สามารถทอดผ้าป่ากันได้ตลอดทั้งปี  ทางวัด สามารถจัดงานทอดผ้าป่ากี่ครั้งก็ได้ และไม่มีการเจาะจงเกี่ยวกับพระภิกษุที่จะรับผ้าป่าแต่อย่างใด
  • การทอดกฐิน มีกำหนดระยะเวลาในการทอด อยู่ในช่วงเวลา วันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 ถึง วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ทางวัดสามารถจัดทอดกฐินได้เพียง 1 ครั้ง ต่อปี และจะต้องมีพระสงฆ์อยู่จำพรรษาครบ 5 รูป